Gurucharitra Adhyay 27 गुरुचरित्र अध्याय २७

Gurucharitra Adhyay 27 

Gurucharitra Adhyay 27 is in Marathi. This is a continuation of story of Adhyay 26 when Shri Guru was at Gangapur. The name of this adhyay is Madonmatta-Vipra-Shap- kathanam and Patitotdharanam. Two vipras who were very proud of their knowledge were still asking TrivikramBharati for a conversation with them over Vedas. In spite of ShriGuru’s telling them that they had not done anything good to the Vedas by chanting them in front of a Mlencha king. They are sinners and they would be punished. A Patit who was knowledge less received the knowledge of Vedas by the blessings of ShriGuru.

गुरुचरित्र अध्याय २७ 

श्रीगणेशाय नमः ॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ 

नामधारक शिष्य सगुण । लागे सिद्धाचिये चरण । 

विनवीतसे कर जोडून । ऐका श्रोते सकळिक ॥ १ ॥ 

जय जया सिद्ध योगी । तूं तारक आम्हां जगीं । 

ज्ञाप्रकाश करणेलागीं । दर्शन दिधलें चरण आपुले ॥ २ ॥ 

चतुर्वेद विस्तारेंसी । श्रीगुरुंनीं निरोपिले विप्रांसी । 

पुढे कथा वर्तली कैसी । विस्तारावे दातारा ॥ ३ ॥ 

शिष्यवचन ऐकोनि । सांगता झाला सिद्ध मुनि । 

ऐक शिष्या नामकरणी । अनुपम्य महिमा श्रीगुरुची ॥ ४ ॥ 

किती प्रकारें त्या ब्राह्मणांसी । सांगती श्रीगुरु हितासी । 

न ऐकती द्विज तामसी । म्हणती वाद का पत्र देणें ॥ ५ ॥ 

विप्रवचन ऐकोनि । कोप करिती श्रीगुरु मुनि । 

जैसी तुझे अंतःकरणीं । तैसी सिद्धि पाव म्हणती ॥ ६ ॥ 

सर्पाच्या पेटारियासी । कोरुं जाय मूषक कैसी । 

जैसा पतंग दीपासी । करी आपुला आत्मघात ॥ ७ ॥ 

तैसे विप्र मदोन्मत्त । श्रीगुरुमूर्तीस नोळखत । 

बळे आपुले प्राण देत । दिवांधापरी देखा ॥ ८ ॥ 

इतुकिया अवसरीं । श्रीगुरु देखती नरासी दूरी । 

शिष्यांते म्हणती पाचारीं । कवण जातो मार्गस्थ ॥ ९ ॥ 

श्रीगुरुवचन ऐकोनि । गेले शिष्य धांवोनि । 

त्या नरातें पाचारोनि । आणिले श्रीगुरुसन्मुख ॥ १० ॥ 

श्रीगुरु पुसती तयासी । जन्म कवण यातीसी । 

तुझा वृतांत सांगे कैसी । म्हणोनि पुसती तये वेळीं ॥ ११ ॥ 

श्रीगुरुवचन परिसोन । सांगे आपण यातिहीन । 

' मातंग ' नाम म्हणोन । स्थान आपुले बहिर्ग्रामी ॥ १२ ॥ 

तूं कृपाळू सर्वां भूतीं । म्हणोनि पाचारिलें प्रीतीं । 

आपण झालों उद्धारगति । म्हणोनि दंडवत नमन करी ॥ १३ ॥ 

ऐसा कृपाळू परमपुरुष । दृष्टि केली सुधारस । 

लोखंडासी लागतां परीस । सुवर्ण होतां काय वेळ ॥ १४ ॥ 

तैसी तया पतितावरी । कृपा केली श्रीगुरु-नरहरी । 

दंड देवोनि शिष्या-करी । रेखा सप्त काढविल्या ॥ १५ ॥ 

श्रीगुरु म्हणती पतितासी । एकेक रेखा लंघी रे ऐसी । 

आला नर वाक्यासरसी । झालें ज्ञान अणिक तया ॥ १६ ॥ 

श्रीगुरु म्हणती तयासी । कवण कुळीं जन्मलासी । 

पतित म्हणे आपण किरातवंशी । नाम आपुले ' बनराखा ' ॥ १७ ॥ 

दुसरी रेखा लंघितां । ज्ञान झालें पूर्वापरता । 

बोलूं लागला अनेक वार्ता । विस्मय करिती सकळ लोक ॥ १८ ॥ 

तिसरी रेखा लंघीं म्हणती । त्यासी झाली जातिस्मृति । 

म्हणे आपण ' गंगासुत ' । नदीतीरी वास आपणा ॥ १९ ॥ 

लंघितां रेखा चतुर्थी । म्हणे आपण शूद्रयाती । 

जात होतों आपुले वृत्ती । स्वामी मातें पाचारिलें ॥ २० ॥ 

लंघितां रेखा पांचवेसी । झालें ज्ञान आणिक त्यासी । 

जन्म झाला वैश्यवंशी । नाम आपुलें ' सोमदत्त ' ॥ २१ ॥ 

सहावी रेषा लंघितां । म्हणे आपण क्षत्रिय ख्याता । 

नाम आपुलें विख्याता । ' गोविंद ' ऐसे देखा ॥ २२ ॥ 

सातवी रेखा लंघिताक्षण । अग्रयाती विप्र आपण । 

 वेदशास्त्रादी व्याकरण । ' अध्यापक ' नाम आपुलें ॥ २३ ॥ 

श्रीगुरु म्हणती तयासी । वेदशास्त्र-अभ्यास म्हणसी । 

आले ब्राह्मण चर्चेसी । वाद करी गां यांसवें ॥ २४ ॥ 

अभिमंत्रोनि विभूति । त्याचे सर्वांगीं प्रोक्षिती । 

प्रकाश जाहला ज्ञानज्योति । तया नरा परियेसा ॥ २५ ॥ 

जैसे मानस सरोवरास । वायस जातां होय हंस । 

तैसा श्रीगुरु-स्पर्शेसी । पतित होय ज्ञानराशी ॥ २६ ॥ 

नरसिंहसरस्वती जगद्गुरु । त्रैमूर्तीचा अवतारु । 

अज्ञानी लोक म्हणती नरु । तेचि जाती अधःपाता ॥ २७ ॥ 

येणेपरी पतितासी । ज्ञान झालें असमसाहसी । 

वेदशास्त्र साङ्गेसी । म्हणों लागला तिये वेळीं ॥ २८ ॥ 

जे का आले चर्चेस विप्र । भयचकित झाले थोर । 

जिव्हा खुंटोनि झाले बधिर । हृदयशूळ तात्काळीं ॥ २९ ॥ 

विप्र थरथरां कांपती । श्रीगुरुचरणीं लोळती । 

म्हणती आपणा काय गति । जगज्ज्योति स्वामिया ॥ ३० ॥ 

गुरुद्रोही जाहलों आपण । केलें ब्राह्मण-धिक्कारण । 

तूं अवतार गौरीरमण । क्षमा करणे स्वामिया ॥ ३१ ॥

 वेष्टोनियां मायापाशीं । झालो आपण महातामसी । 

नोळखों तुझे स्वरुप कैसी । क्षमा करणे स्वामिया ॥ ३२ ॥ 

तूं कृपाळू सर्वां भूतीं । आमचे दोष न धरी चित्ती । 

आम्हां देई गा उद्धारगति । म्हणोनि चरणीं लागती ॥ ३३ ॥ 

एखादे समयी लीलेसीं । तृण करिसी पर्वतसरसी । 

पर्वत पाहसी जरी कोपेसी । भस्म होय निर्धारे ॥ ३४ ॥ 

तूंचि सृष्टि रचावयासी । तूंचि सर्वांचे पोषण करिसी । 

तूंचि कर्ता प्रळयासी । त्रयमूर्ति जगद्गुरु ॥ ३५ ॥ 

तुझी महिमा वर्णावयासी । मति नाही आपणांसी । 

 उद्धारावे आम्हांसी । शरणागता वरप्रदा ॥ ३६ ॥ 

ऐसें विप्र विनविती । श्रीगुरु त्यासी निरोपिती । 

तुम्हीं क्षोभविला भारती । त्रिविक्रम महामुनि ॥ ३७ ॥

आणिक केले महादोष । निंदा केली ब्राह्मणांस । 

पावाल जन्म ब्रह्मराक्षस । आपुली जोडी भोगावी ॥ ३८ ॥ 

आपुले आर्जव आपणासी । भोगिजे पुण्यपापासी । 

निष्कृति न होता पापासी । गति नाही परियेसा ॥ ३९ ॥ 

श्रीगुरुवचन ऐकोनि । लागती विप्र दोघे चरणीं । 

कधी उद्धार होऊं भवार्णी । कवणेपरी कडे पडो ॥ ४० ॥ 

श्रीगुरुनाथ कृपामूर्ति । तया विप्रां नितोपिती । 

राक्षसत्व पावाल प्रख्याति । संवत्सर बारापर्यंत ॥ ४१ ॥ 

अनुतप्त झालिया कारण । शांतिरुप असाल जाण । 

जो कां ' शुक्लनारायण ' । प्रथम वाक्य म्हणत असां ॥ ४२ ॥ 

तुमचें पाप शुद्ध होतां । द्विज येईल पर्यांटतां । 

पुढील वाक्य तुम्हां सांगतां । उद्धारगति होईल जाणा ॥ ४३ ॥ 

आतां जावें गंगेसी । स्थान बरवें बसावयासी । 

म्हणोनि निरोपिती तया विप्रांसी । श्रीगुरुमूर्ति तये वेळीं ॥ ४४ ॥ 

निघतां ग्रामाबाहेरी । हृदयशूल अपरांपरी । 

जातांक्षणी नदीतीरी । विप्र पंचत्व पावले ॥ ४५ ॥ 

आपण केलिया कर्मासी । प्रयत्न नाही आणिकासी । 

ऐसे विप्र तामसी । आत्मघातकी तेचि जाणा ॥ ४६ ॥ 

श्रीगुरुवचन जेणेपरी । अन्यथा नव्हे निर्धारीं । 

झाले राक्षस द्विजवरी । बारा वर्षे गति पावले ॥ ४७ ॥ 

विप्र पाठविले गंगेसी । मागे कथा वर्तली कैसी । 

नामधारक शिष्यासी । सांगे सिद्ध अवधारा ॥ ४८ ॥ 

पतित झाला महाज्ञानी । जातिस्मरण सप्तजन्मीं । 

पूर्वांपार विप्र म्हणोनि । निर्धार केला मनांत ॥ ४९ ॥ 

नमन करुनि श्रीगुरुसी । विनवी पतित भक्तीसी । 

अज्ञानमायातिमिरासी । ज्योतिस्वरुप जगद्गुरु ॥ ५० ॥ 

पूर्वीं होतों विप्र आपण । केवीं झालों यातिहीन । 

स्वामी सांगा विस्तारोन । त्रिकाळज्ञ महामुनि ॥ ५१ ॥ 

जन्मांतरीं आपण देखा । काय केलें महादोषा । 

विस्तारावे स्वामी पिनाका । नृसिंहसरस्वती स्वामिया ॥ ५२ ॥ 

ऐसे वचन ऐकोनि । सांगती श्रीगुरु प्रकाशूनि । 

म्हणोनि सांगे सिद्धमुनि । नामधारक-शिष्याप्रति ॥ ५३ ॥ 

म्हणोनि सरस्वती-गंगाधर । सांगे गुरुचरित्र-विस्तार । 

पुढिल कथा ऐकतां नर । पतित होय ब्रह्मज्ञानी ॥ ५४ ॥ 

ऐसी पुण्यपावन कथा । ऐकतां जन समस्ता । 

चतुर्विध पुरुषार्थ त्वरिता । लाधे निश्र्चयें परियेसा ॥ ५५ ॥ 

॥ इति श्रीगुरुचरित्रामृते परमकथाकल्पतरौ 

श्रीनृसिंहसरस्वत्युपाख्याने सिद्ध-नामधारकसंवादे 

मदोन्मत्तविप्रशापकथनं-पतितोद्धारणं नाम सप्तविंशोऽध्यायः ॥ 

श्रीगुरुदत्तात्रेयार्पणमस्तु ॥ श्रीगुरुदेवदत्त ॥

Gurucharitra Adhyay 27 

गुरुचरित्र अध्याय २७

Custom Search